Last journey home, Agnes Amisano, mieszkająca w Stanach Zjednoczonych malarka-amatorka. Jej ojcem był polski Rom Władysław Jagleniec. Obraz poświęcony pamięci ojca, olej na płótnie, 30 XII 2018, dar Autorki dla MKRwW

Gypsy weding day, Agnes Amisano, mieszkająca w Stanach Zjednoczonych malarka-amatorka. Jej ojcem był polski Rom Władysław Jagleniec (†15 VIII 1996). Obraz poświęcony pamięci ojca, olej na płótnie, 30 XII 2019, dar Autorki dla MKRwW

Sara la Kali, Agnes Amisano, mieszkająca w Stanach Zjednoczonych malarka-amatorka. Jej ojcem był polski Rom Władysław Jagleniec (†15 VIII 1996). Obraz poświęcony pamięci ojca, olej na płótnie, 15 VII 2020, dar Autorki dla MKRwW

Święta Sara, znana także jako Kali Sara, Czarna Sara lub Czarna Madonna (I wiek) – patronka Romów. Centrum jej kultu jest Saintes-Maries-de-la-Mer, miejsce pielgrzymek Romów w Camargue, w południowej Francji. Legenda nazywa ją służącą jednej z Trzech Marii, z którymi miała przybyć do Camergue.

Młoda kobieta w czerwonej chustce, sygnatura: Rovel (malarz austriacki?), akwarela na papierze 17,5x22,5 cm, circa 1910

Głowa chłopca, Martin Kaleja-Januv (*24 IV 1984 Jarovnice), tempera na płótnie 28x30 cm, circa 2010

Martin Kaleja-Januv urodził się i wychował się w Jarovnicach w romskiej osadzie niedaleko Sabinova w słowackich Karpatach. Talent i umiejętności plastyczne (malarstwo, rzeźba, snycerka) kształtował pod kierunkiem nauczyciela plastyki w Jarovnickiej szkole podstawowej, artysty-malarza Jana Sajko. Naukę kontynuował w Liceum Sztuk Plastycznych w Preszowie w zakresie rzeźby artystycznej. Jego prace znajdują się m.in w w kolekcji Muzeum Kultury Romów na Słowacji i Słowackiego Muzeum Narodowego. Obecnie Martin Kaleja-Januv pracuje w szkole podstawowej w Jarovnicach jako asystent nauczyciela. Szkoła w Jarovnicach (wioska  sąsiaduje z największą na Słowacji osadą romską) jest placówką edukacyjną kształcącą ponad tysiąc romskich dzieci rocznie.

Studium tańca romskiego, Martin Kaleja-Januv (*24 IV 1984 Jarovnice), rysunek tuszem na papierze 24x42 cm, circa 2010

Martin Kaleja-Januv urodził się i wychował się w Jarovnicach w romskiej osadzie niedaleko Sabinova w słowackich Karpatach. Talent i umiejętności plastyczne (malarstwo, rzeźba, snycerka) kształtował pod kierunkiem nauczyciela plastyki w Jarovnickiej szkole podstawowej, artysty-malarza Jana Sajko. Naukę kontynuował w Liceum Sztuk Plastycznych w Preszowie w zakresie rzeźby artystycznej. Jego prace znajdują się m.in w w kolekcji Muzeum Kultury Romów na Słowacji i Słowackiego Muzeum Narodowego. Obecnie Martin Kaleja-Januv pracuje w szkole podstawowej w Jarovnicach jako asystent nauczyciela. Szkoła w Jarovnicach (wioska  sąsiaduje z największą na Słowacji osadą romską) jest placówką edukacyjną kształcącą ponad tysiąc romskich dzieci rocznie.

Studium tańca romskiego (2), Martin Kaleja-Januv (*24 IV 1984 Jarovnice), rysunek tuszem na papierze 24x42 cm, circa 2010

Martin Kaleja-Januv urodził się i wychował się w Jarovnicach w romskiej osadzie niedaleko Sabinova w słowackich Karpatach. Talent i umiejętności plastyczne (malarstwo, rzeźba, snycerka) kształtował pod kierunkiem nauczyciela plastyki w Jarovnickiej szkole podstawowej, artysty-malarza Jana Sajko. Naukę kontynuował w Liceum Sztuk Plastycznych w Preszowie w zakresie rzeźby artystycznej. Jego prace znajdują się m.in w w kolekcji Muzeum Kultury Romów na Słowacji i Słowackiego Muzeum Narodowego. Obecnie Martin Kaleja-Januv pracuje w szkole podstawowej w Jarovnicach jako asystent nauczyciela. Szkoła w Jarovnicach (wioska  sąsiaduje z największą na Słowacji osadą romską) jest placówką edukacyjną kształcącą ponad tysiąc romskich dzieci rocznie.

W Łowiczu, portret mężczyzny (z grupy Polska Roma), Zdzisław Pągowski (*4 VIII 1909 Łowicz - †15 VIII 1976 Warszawa), rysunek ołówkiem na papierze, 25x44 cm, Łowicz, 17 VI 1964

Zdzisław Pągowski - artysta malarz, absolwent warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych im. Wojciecha Gersona oraz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, przedstawiciel postimpresjonistycznego realizmu i koloryzmu, twórca obrazów olejnych, akwareli, rysunków, malowideł, plakatów, druków, pieczęci, ekslibrisów, projektant rzeźb i pomników, tablic pamiątkowych, sztandarów i ornatów, liternik, scenograf, popularyzator sztuki i działacz społeczny, miłośnik Łowicza i Ziemi Łowickiej, za: Wikipedia

W Łowiczu, wozy cygańskie k/cmentarza, Zdzisław Pągowski (*4 VIII 1909 Łowicz - †15 VIII 1976 Warszawa), rysunek ołówkiem na papierze, 25x44 cm, Łowicz, 17 VI 1964

Zdzisław Pągowski - artysta malarz, absolwent warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych im. Wojciecha Gersona oraz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, przedstawiciel postimpresjonistycznego realizmu i koloryzmu, twórca obrazów olejnych, akwareli, rysunków, malowideł, plakatów, druków, pieczęci, ekslibrisów, projektant rzeźb i pomników, tablic pamiątkowych, sztandarów i ornatów, liternik, scenograf, popularyzator sztuki i działacz społeczny, miłośnik Łowicza i Ziemi Łowickiej, za: Wikipedia

W Łowiczu, wóz z zielonym dachem, Zdzisław Pągowski (*4 VIII 1909 Łowicz - †15 VIII 1976 Warszawa), rysunek ołówkiem na papierze, 25x44 cm, Łowicz, 17 VI 1964

Zdzisław Pągowski - artysta malarz, absolwent warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych im. Wojciecha Gersona oraz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, przedstawiciel postimpresjonistycznego realizmu i koloryzmu, twórca obrazów olejnych, akwareli, rysunków, malowideł, plakatów, druków, pieczęci, ekslibrisów, projektant rzeźb i pomników, tablic pamiątkowych, sztandarów i ornatów, liternik, scenograf, popularyzator sztuki i działacz społeczny, miłośnik Łowicza i Ziemi Łowickiej, za: Wikipedia

W Łowiczu, cygański namiot, Zdzisław Pągowski (*4 VIII 1909 Łowicz - †15 VIII 1976 Warszawa), rysunek ołówkiem na papierze, 24x42 cm, Łowicz, 15 VI 1953

Zdzisław Pągowski - artysta malarz, absolwent warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych im. Wojciecha Gersona oraz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, przedstawiciel postimpresjonistycznego realizmu i koloryzmu, twórca obrazów olejnych, akwareli, rysunków, malowideł, plakatów, druków, pieczęci, ekslibrisów, projektant rzeźb i pomników, tablic pamiątkowych, sztandarów i ornatów, liternik, scenograf, popularyzator sztuki i działacz społeczny, miłośnik Łowicza i Ziemi Łowickiej, za: Wikipedia

Nokturn - leśne obozowisko, autor nieznany, olej na płótnie, 37x48 cm, circa 1930

Kopf einer Zigeunerin, Hans Larwin ( *6 XII 1873 Wiedeń - †17 XI 1938 Wiedeń), olej na płycie pilśniowej, 29 x 20 cm (rama 51 x 45 cm), circa 1910

Hans Larwin - jeden z najważniejszych austriackich malarzy przełomu XIX i XX wieku. Uznanie zdobył dzięki realistycznym scenom rodzajowym i portretom, których bohaterami byli mieszkańcy wsi, robotnicy, często także Romowie. Studiował w Kunstgewerbeschule oraz Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu, gdzie kształcił się pod kierunkiem m.in. Augusta Eisenmengera i Kazimierza Pochwalskiego. Podczas I WŚ Larwin pełnił funkcję oficjalnego malarza wojennego. Członek Wiener Künstlerhaus od 1902, w latach 1930–1938 był profesorem malarstwa Akademii w Wiedniu.

Campement Gitan [Obozowisko Romów], Henry Meylan (*14 IX 1895 Le Sentier, Vallée/Szwajcaria – †1980 Genewa/Szwajcaria), gwasz na papierze, 65 × 85 cm (z ramą), Saintes-Maries-de-la-Mer, 1950

Henry Meylan – szwajcarski malarz, grafik, ilustrator i drzeworytnik związany z Genewą. Studiował w École des Beaux-Arts w Genewie w latach 1918–1920. W młodości niemal całkowicie utracił słuch wskutek wybuchu granatu podczas służby wojskowej (I WŚ), co skłoniło go do całkowitego poświęcenia się sztuce. Tworzył obrazy olejne, gwasze, akwarele, rysunki i grafiki. Najczęściej przedstawiał sceny rodzajowe, życie codzienne, krajobrazy, konie, wyścigi konne, cyrki. W czasie II wojny światowej był oficjalnym malarzem armii szwajcarskiej. Obraz Campement Gitan powstał w Saintes-Maries-de-la-Mer w Camargue – jednym z najważniejszych europejskich ośrodków pielgrzymkowych Romów.

Obraz został zakupiony w Szwajcarii, dzięki nadzwyczajnej życzliwości poprzedniej właścicielki, Pani Jasmin Techtermann. Dziękujemy!

La muerte de Antonio el Camborio [Śmierć Antonia el Camborio], Carlos Alonso (*4 II 1929 Tunuyán, Mendoza/Argentyna), oryginalny rysunek tuszem i lawowaniem węglem na papierze, praca z cyklu inspirowanego poezją Federica Garcíi Lorki (*5 VI 1898 Fuente Vaqueros, Grenada/Hiszpania - †18/19 VIII 1936 Grenada/Hiszpania), odnosząca się do postaci Antonia Torresa Heredii, zwanego Antoñito el Camborio - bohatera „Romancero gitano”, młodego andaluzyjskiego Roma, jednej z najbardziej rozpoznawalnych figur świata poetyckiego Lorki; data na pracy: 24 VII 1969

Carlos Alonso – argentyński malarz, rysownik i grafik, urodzony w 1929 r. w Tunuyán w prowincji Mendoza, kształcony w National Academy of Fine Arts przy National University of Cuyo, należy do najważniejszych twórców argentyńskiej sztuki figuratywnej XX wieku. Po przewrocie wojskowym w Argentynie w 1976 r. przebywał na emigracji we Włoszech i w Madrycie, po czym powrócił do Argentyny i zamieszkał w Unquillo w prowincji Córdoba, gdzie mieszka do dziś. W jego twórczości dominują rysunek, grafika i malarstwo figuratywne, często budowane w cyklach poświęconych przemocy, pamięci, historii i kondycji człowieka.

Federico García Lorca  

ARESZTOWANIE ANTONITA EL CAMBORIO NA DRODZE SEWILSKIEJ

Antonio Torres Heredia,

syn i wnuk Camboriów rodu,

na walkę byków w Sewilli

podąża z pałką wierzbową.

Smagły zielenią księżyca

powoli i wdzięcznie kroczy.

Lśniące, namaszczone loki

opadają mu na oczy.

Na samym środku gościńca

począł do wody miotać

zerwane cytryny krągłe,

aż woda się stała złota.

Ale na środku gościńca

pod konarami wiązu

już nań żandarmi czekali,

aby mu ręce związać.

*

Dzień się oddala powoli,

przewiesił wieczór przez ramię

jak torreador – płaszcz długi

nad morzem i strumieniami.

Drzewa oliwne czekają

na noce koziorożcowe,

a nagły wietrzyk jak jeździec

skacze przez góry z ołowiu.

Antonio Torres Heredia,

syn i wnuk Camboriów rodu,

bez pałki wierzbowej idzie,

żandarmi go z sobą wiodą.

– Antonio, kimże ty jesteś?

Jeśli Camborio twe imię,

to rzeka krwi tutaj zaraz

z pięciu strumieni popłynie.

Nie jesteś synem niczyim,

ni Camborio prawowitym.

Nie masz już Cyganów, którzy

samotnie chodzili wśród szczytów!

Zamarły już noże stare,

dygocą, kurzem okryte.

O dziewiątej go wieczorem

wprowadzają do więzienia,

tymczasem żandarmi piją

lemoniadę – pomęczeni.

I o dziewiątej wieczorem

zamykają go w więzieniu,

tymczasem niebo wysokie

jak grzbiet źrebięcia się mieni.

Przekład Jerzego Ficowskiego